Dalam sejarah, Yang di-Pertuan Agong Malaysia telah memainkan peranan besar dalam politik dengan membantu menentukan Perdana Menteri. Namun kini, beliau mungkin merupakan peluang terakhir bekas perdana menteri Najib Razak untuk bebas atas jenayahnya yang berkaitan dengan 1MDB.
Najib, 69, mula menjalani hukuman penjara pada Selasa selepas mahkamah tertinggi Malaysia mengekalkan sabitan pada tahun 2020 atas kesalahan rasuah berhubung 1MDB, di mana berbilion ringgit telah disedut.
Keesokan harinya, 300 penyokong tegarnya berkumpul di istana untuk secara rasmi meminta YDPA Sultan Abdullah Sultan Ahmad Shah untuk memberikan pengampunan kepada Najib, dengan mendakwa badan kehakiman mempunyai konflik kepentingan.
Sementara itu, penentang Najib memulakan kempen dalam talian untuk memujuk Agong supaya tidak mengeluarkan pengampunan, dengan alasan hukuman itu menghalang rasuah bagi pemimpin di masa depan. Pihak ini telah mengumpul hampir 100,000 tandatangan dalam talian dalam tempoh dua hari.
Najib masih belum memfailkan petisyen (untuk pengampunan) tetapi jika dibenarkan, ini akan menamatkan hukuman penjara 12 tahun ke atas ahli politik berkenaan yang kekal popular di kalangan pengundi dan menguasai pengaruh dalam UMNO yang memerintah.
Bagi Agong, memberi pengampunan sedemikian menimbulkan teka-teki kerana ia berisiko menimbulkan kemarahan sebahagian besar penduduk yang mahu penghakiman mahkamah dihormati.
“Beliau perlu menilai keadaan semasa supaya tidak menimbulkan rasa tidak selesa di kalangan rakyat Malaysia kerana Najib baru sahaja dipenjarakan,” kata Awang Azman Awang Pawi, profesor madya di Akademi Pengajian Melayu Universiti Malaya yang mempunyai pengalaman lebih 20 tahun.
Kes untuk pengampunan diraja, katanya, menjadi lebih sukar apabila Najib menghadapi empat perbicaraan lain berkaitan 1MDB, yang telah tercatat dalam sejarah sebagai salah satu skandal kewangan terbesar dunia.
Ia bukan kali pertama seorang Agong, yang dipilih dari kalangan sembilan keluarga diraja setiap lima tahun, mendapat petisyen untuk mengampuni ahli politik. Rayuan ketua pembangkang Anwar Ibrahim pada mulanya ditolak apabila beliau memohon pengampunan diraja beberapa bulan selepas didapati bersalah dan dipenjarakan di bawah undang-undang liwat pada 2015.
Anwar mendapat pengampunan tiga tahun kemudian apabila Perdana Menteri ketika itu Tun Dr Mahathir Mohamad secara terbuka menyokong petisyennya selepas parti mereka menggulingkan UMNO dalam kemenangan mengejut dalam pilihan raya tahun 2018.
Bagi kes Najib pula, belum ada petanda bahawa Perdana Menteri Ismail Sabri Yaakob akan menyokong petisyen untuk pengampunan diraja.
“Ia bergantung kepada jenis perjanjian yang boleh Najib perolehi dengan Ismail Sabri,” kata James Chin, seorang profesor Pengajian Asia di Universiti Tasmania yang melihat isu tadbir urus di Asia Tenggara.
“Ia akan memberi kesan kepada pengundi Melayu di kawasan luar bandar, dan kepada UMNO,” tambahnya…
Sebelum dipenjarakan, Najib telah memulihkan imejnya sebagai “berjiwa rakyat” dan membawa UMNO kepada rentetan kemenangan dalam pilihan raya di beberapa negeri yang didominasi oleh orang Melayu.
Beliau dan pemimpin UMNO lain telah mendesak Ismail untuk membawa pilihan raya yang mesti diadakan menjelang September 2023 untuk membina momentum politik tetapi perdana menteri telah menentang, berkata beliau mahu memberi tumpuan kepada memerangi inflasi terlebih dahulu.
Secara tradisinya, Agong, dilihat sebagai pembela akidah Islam dan dihormati secara meluas oleh orang Melayu yang membentuk lebih 60 peratus daripada 33 juta penduduk.
Beliau terpaksa lebih bercampur tangan dalam politik sejak 2020 apabila Mahathir secara tiba-tiba meletak jawatan sebagai perdana menteri dan menamakan Muhyiddin Yassin sebagai pemimpin seterusnya tanpa undi parlimen.
Tidak sampai setahun kemudian, kemarahan yang semakin memuncak atas pengendalian kerajaan terhadap pandemik dan ekonomi memaksa Muhyiddin dan kabinetnya meletak jawatan.
Agong sekali lagi terlibat dalam pergaduhan politik ini dan kali ini melantik Ismail. Keputusannya itu menyaksikan UMNO mengambil semula tampuk pemerintahan selepas dua tahun.
Ramai pemimpin dalam UMNO secara peribadi mahu raja mengampuni Najib tetapi ia akan mengambil sedikit masa untuk melihat proses itu.
Najib perlu menjalani hukuman penjara dahulu sebelum mendapat pengampunan walaupun dia perlu membuat petisyen dalam tempoh 14 hari dari tarikh keputusan rayuan atau dia kehilangan kerusi parlimennya.
Jika dia gagal mendapat pengampunan, dia akan hilang kelayakan daripada pilihan raya selama lima tahun selepas dibebaskan dari penjara…
Agong akan membincangkan petisyen dengan berunding dengan lembaga pengampunan.
Mahathir memberitahu Bloomberg News awal minggu ini bahawa dia melihat “peluang 50-50” bahawa Najib akhirnya akan mendapat pengampunan. Najib berkemungkinan akan mendapatkan pengampunan penuh yang memadamkan sebarang sabitan dan kehilangan kelayakan yang datang bersamanya.
“Ia adalah keputusan eksekutif dan sepenuhnya di tangan raja,” kata Salim Bashir Bhaskaran, seorang peguam jenayah dan bekas presiden Badan Peguam Malaysia.
“Dia mempunyai hak prerogatif untuk mengambil kira semua keadaan, berat kes dan karakter pesalah sebelum memutuskan untuk memberikan pengampunan atau penangguhan hukuman,” tambahnya.
